در این مقاله می خواهیم به طور کامل در مورد میزان روغن دهی کنجد با شما گفتگو کنیم، که این گفتگو شامل عنوان های مختلفی مانند معرفی کنجد، عوامل مؤثر بر میزان روغن دهی و کاربردهای روغن کنجد خواهد بود.
همانطور که می دانید کنجد یکی از گیاهان سنتی است که از هزاران سال پیش به دلیل خواص غذایی و دارویی، مورد توجه انسان ها قرار گرفته است. این دانه های ریز، منبع غنی از روغن و پروتئین های گیاهی هستند و روغن استخراج شده از آن در صنایع مختلف از جمله صنایع غذایی، داروسازی و بهداشتی کاربرد فراوانی دارد.
در این مقاله سعی داریم در ابتدا به بررسی میزان روغنی که می توان از هر کیلوگرم دانه کنجد استخراج کرد و همچنین عوامل مؤثر بر روغن کشی آن بپرازیم. ولی قبل از آن بهتر است با خواص کنجد و روغن آن و دلیل استقبال زیادی که از آن می شود، بیشتر آشنا شوید.
خواص و ویژگی های دانه کنجد
دانه های کنجد حاوی مقدار قابل توجهی روغن هستند که کارشناسان تغذیه این مقدار را حدود 40 الی 60 درصد تخمین می زنند. روغن حاصل از آن به دلیل سلامتی و طعم بسیار عالی که دارد، در طبخ بسیاری از غذاها مورد استفاده قرار می گیرد.
علاوه براین در تولید برخی فرآورده های بهداشتی نیز از روغن کنجد استفاده گسترده ای می شود. روغن کنجد دارای اسیدهای چرب غیراشباع، ویتامین E، و مواد آنتی اکسیدان طبیعی است که به تقویت سیستم ایمنی، کاهش التهاب ها، سلامت پوست و جلوگیری از پیری زودرس کمک می کند.
میزان استخراج روغن از دانه کنجد
به طور معمول، بر حسب تجربه هر یک کیلوگرم کنجد با توجه به نوع و کیفیت آن، بین ۴۰۰ الی ۶۰۰ میلی لیتر روغن تولید می کند. این میزان ممکن است بر اساس روش استخراج و نوع کنجد، تفاوت داشته باشد. در زیر به طور مفصل تر عوامل موثر در میزان روغن دهی کنجد را توضیح خواهیم داد.
عوامل تأثیرگذار بر میزان روغن دهی کنجد
نوع کنجد: کنجد سیاه و کنجد سفید دو نوع رایج از کنجد هستند که هر دو روغن دهی خوبی دارند، اما با توجه به نظر متخصصان، کنجد سیاه عموماً روغن بیشتری تولید می کند.
کیفیت کنجد: کیفیت دانه های کنجد و تازگی آن ها تأثیر زیادی بر میزان روغن استخراج شده دارد. دانه های سالم و تازه روغن بیشتری تولید می کنند.
روش روغن گیری: روش های سنتی مانند آسیاب سنگی که در گذشته به کار گرفته می شد و روش های صنعتی با ورود دستگاه های روغن گیری پرس سرد و گرم همه تکنیک های رایج در زمینه روغن کشی از دانه های کنجد به شمار می آیند. در روش پرس گرم، به دلیل استفاده از گرما، روغن بیشتری استخراج می شود، اما در روش پرس سرد، روغن کمتر ولی خالص تر، با ارزش غذایی بیشتر و با کیفیت تر تولید می گردد.
رطوبت دانه ها: میزان رطوبت دانه های کنجد نیز تأثیر زیادی بر میزان بازده استخراج روغن دارد. دانه هایی که رطوبت کمتری دارند، معمولاً روغن بیشتری تولید می کنند.
روش های استخراج روغن از کنجد
معمولا از سه روش اصلی برای استخراج روغن از کنجد از گذشته های دور تا به حال استفاده می شود که در زیر به آنها اشاره می کنیم.
روش سنتی (آسیاب سنگی): در این روش قدیمی، دانه ها بین دو سنگ ساییده و له می شوند و روغن آن خارج می شود. این روش به دلیل سادگی در بسیاری از مناطق سنتی هنوز مورد استفاده قرار می گیرد، اما بازده کمی دارد.
پرس سرد: در این روش که با استفاه از دستگاه روغن گیری کنجد انجام می شود، دانه ها بدون استفاده از گرما تحت فشار قرار می گیرند و روغن آن خارج می شود. میزان خلوص و کیفیت این روغن بالا است و عطر طبیعی کنجد را کاملا حفظ می کند. روغن به دست آمده از روش پرس سرد معمولاً مرغوب تر است، اما بازده آن کمتر از پرس گرم است.
پرس گرم: در این روش توسط نوعی دستگاه روغن گیری با استفاده از گرما دانه ها را حرارت می دهند، سپس با فشار بالا له و روغن آن را استخراج می کنند. در این روش گرچه روغن بیشتری تولید می شود اما حرارت می تواند برخی از مواد مغذی موجود در روغن را از بین ببرد و طعم روغن را تغییر دهد.
کاربردهای روغن کنجد
روغن کنجد به دلیل خواص بی نظیر و ترکیبات خاص، کاربردهای گسترده ای در صنایع مختلف دارد.
درصنایع غذایی به عنوان یکی از روغن هایی است که با طعم و عطر عالی در پخت و پز و تهیه انواع غذاها، سالادها و حتی دسرها مورد مصرف قرار می گیرد.
جهت تولید محصولات بهداشتی و آرایشی از این روغن به عنوان یک ماده طبیعی مرطوب کننده و مغذی در تولید انواع کرم ها، لوسیون ها و محصولات مراقبتی پوست و مو به کار برده می شود.
در صنعت دارویی نیز به دلیل خواص ضدالتهابی و آنتی اکسیدانی، از روغن کنجد برای درمان و پیشگیری برخی بیماری ها و تهیه مکمل ها استفاده می کنندد.
بر این اساس میزان استخراج روغن از دانه کنجد به نوع، کیفیت دانه و روش استخراج بستگی دارد و به طور تقریبی هر یک کیلوگرم کنجد می تواند حدود ۴۰۰ تا ۶۰۰ میلی لیتر روغن تولید کند. این روغن به دلیل ویژگی های بی نظیر و ارزش غذایی بالا، قابلیت استفاده در صنایع مختلف را دارد و به عنوان یکی از محصولات پرطرفدار طبیعی شناخته می شود. انتخاب بهترین روش استخراج و دقت در کیفیت دانه ها می تواند در تولید روغن باکیفیت تر و بازده بالاتر مؤثر باشد. برای اطلاعات بیشتر در مورد روغن کنجد، می توانید به منابع مرتبط و مقالات علمی در حوزه روغن های گیاهی و فرآورده های غذایی مراجعه نمایید.
